|
|
|
|
- Tipi Yatırım Fonu/ Ortaklığı
- Fon içtüzüklerinde / esas sözleşmelerinde asgari
sınırları belirtilmek kaydıyla, portföy değerinin en az
% 25'ini devamlı olarak mevzuata göre özelleştirme kapsamına
alınan kamu iktisadi teşebbüsleri dahil Türkiye'de kurulmuş
ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış fonlar/ ortaklıklar
A tipi fon/ortaklık olarak adlandırılır.
- Acenta
- Acentalık sözleşmesi çerçevesinde, faaliyet gösterdikleri
mahalde, sadece sermaye piyasası araçlarına ilişkin
alım ve satım emirlerinin aracı kuruma iletilmesine ve gerçekleşen
emirlerin tasfiyesine aracılık eden gerçek kişi
veya ticaret şirketleridir.
- Açığa Satış
- Sahip olunmayan menkul kıymetlerin ödünç alınmak sureti
ile satılmasıdır.
- Açık Pozisyon
- Vadeli işlem piyasalarında alınmış ve henüz kapatılmamış
pozisyonara denir.
- Adi Hisse Senedi
- Şirket ana sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmayan ve
sahiplerine eşit haklar sağlayan hisse senedidir.
- Ağırlıklı Ortalama Fiyat
- Bir sonraki seansa ait baz fiyatın hesaplanmasına esas
teşkil eden hisse senedinin miktar ağırlıklı ve küsüratsız
fiyatıdır.
- Alım Satıma Aracılık
- Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının aracılık
sıfatıyla ve ticari amaçla alım satımını ifade eder.
- Anonim Şirket
- Bir ünvana sahip, en az 5 ortakça, ana sözleşmesinde yazılı
konularda faaliyette bulunmak üzere kurulmuş olan ve esas
sermayesi muayyen (belli) paylara bölünmüş olan sermaye
şirketleridir.
- Apel
- Pay bedelinin taksitle ödenmesinin sözkonusu olduğu durumlarda,
ortaklık yönetim kurulu tarafından ortaklara yapılan çağrıya
denir.
- Aracı Kuruluş
- Sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak üzere Sermaye
Piyasası Kurulu'nca yetkili kılınmış bankalar ve aracı kurumlardır.
- Aracı Kurum
- Sermaye piyasası faaliyetinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası
Kurulu tarafından aracılık yetkisi verilmiş anonim ortaklıklardır.
- Aracılık
- Sermaye piyasası araçlarının, yetkili aracı kuruluşlar
tarafından, kendi nam ve hesabına, başkası nam ve hesabına,
kendi namına ve başkası hesabına alım satımıdır.
- Aracılık Yüklenimi
- Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının tamamının
satılacağının aracı kuruluş veya kuruluşlar tarafından ihraçcı
şirkete taahhüt edilmesidir. İki türlü olur: bakiyeyi yüklenim
veya tümünü yüklenim.
- Arbitraj
- Fiyat farklarından yararlanmak amacıyla para, kıymetli
maden, tahvil ve hisse senedi alıp satma işlemidir.
- Ayı Piyasası
- Gelecek hakkında karamsarlığın ve fiyatların düşeceği
beklentisinin hakim olduğu piyasalardır. Bu piyasalarda
kişiler ellerindeki hisse senetlerini gelecekte daha düşük
fiyattan satın alabilecekleri düşüncesi ile satarlar.
- Bağımsız Dış Denetim
- Ortaklıkların ve sermaye piyasası kurumlarının kamuya
açıklanacak veya Kurulca istenecek mali tablolarının, genel
kabul görmüş muhasebe kavram ilke ve standartlarına uygunluğu
ile bilgilerin doğruluğunun ve gerçeği dürüst bir biçimde
yansıtıp yansıtmadığının, denetçiler tarafından denetim
ilke ve kurallarına göre, defter, kayıt ve belgeler üzerinden
incelenmesini ve tespit edilen sonuçların rapora bağlanmasını
ifade eder.
- Bağlı Ortaklık
- İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak en az % 50 oranında
oy hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme
hakkına sahip olduğu iştiraklerdir.
- Bakiyeyi Yüklenim
- Sermaye piyasası araçlarının, aracı kuruluşlarca halka
arz yoluyla satışında, satılmayan kısmın tamamının, bedeli
satış süresi sonunda tam ve nakden ödenerek satın alınacağının
satışı yapana karşı taahhüt edilmesini ifade eder.
- Banka Bonoları
- Kalkınma ve Yatırım Bankalarının borçlu sıfatıyla düzenleyip,
ihraç ettikleri emre veya hamiline yazılı bir sermaye piyasası
aracıdır.
- Banka Garantili Bonolar
- Kalkınma ve Yatırım Bankalarından kredi kullanan ortaklıkların,
bu kredilerin teminatı olarak borçlu sıfatıyla düzenleyip,
alacaklı bankaya verdikleri emre muharrer senetlerden, bu
krediyi kullandırmış olan bankaca kendi garantisi altında
ihraç edilen bir sermaye piyasası aracıdır.
- Baz Fiyat
- Bir hisse senedinin seans içinde işlem görebileceği üst
ve alt fiyat limitlerinin ve fiyat adımlarının belirlenmesine
esas teşkil eden fiyattır.
- Başlangıç Sermayesi
- Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların sahip olmaları
zorunlu asgari çıkarılmış sermayeleridir.
- Başlangıç Teminatı
- Vadeli işlem sözleşmesinde uzun veya kısa pozisyonalan
yatırımcının pozisyon açarken yatırması gereken teminattır.
- Bedelli Sermaye Artırımı
- Şirketlerin sermaye artırımı karşılığında çıkardıkları
hisse senetlerini nominal değerinden veya daha yüksek bir
fiyattan satmak suretiyle gerçekleştirdikleri sermaye artırımlarına
denir. Söz konusu hisse senetleri ortaklara satılabileceği
gibi (rüchan hakkının kullandırılması), ortaklar dışındaki
yatırımcılara da satılabilir. (rüchan haklarının kısıtlanması).
Bedelli sermaye artırımına katılım bedeli belli bir süre
ile sınırlıdır.
- Bedelsiz Sermaye Artırımı
- Anonim ortaklıkların, iç kaynaklarından yaptıkları sermaye
artırımı karşılığı çıkardıkları hisse senetlerini bir bedel
almaksızın ortaklarına dağıtarak gerçekleştirdikleri sermaye
artırımlarıdır. Bedelsiz hisse senedi alma hakkı bir süre
ile sınırlandırılamaz.
- Birincil Piyasalar
- Menkul kıymetleri ihraç eden şirketler ile tasarruf sahiplerinin
doğrudan doğruya karşılaştıkları piyasalardır. Diğer bir
anlatımla, menkul kıymetlerin ihraçcı kuruluşlarca tasarruf
sahiplerine ilk kez satışa sunulduğu piyasalardır.
- Blok Satış
- Emir miktarı şirketin ödenmiş/çıkarılmış sermayesinin
% 10'unu aşan satış işlemidir.
- Boğa Piyasası
- Talebin arzdan daha çok olduğu ve borsada fiyatların tırmanışa
geçtiği dönemi ifade eder.
- Borsa Eksperleri
- Menkul kıymetlere ilişkin alım-satım emirlerinin ilgili
iç yönetmelikte belirtilen esaslara göre karşılaştırılması
ile fiyatların teşekkülünü izleme ve alım satım işlemlerinin
sonuçlandırılmasını sağlamakla yükümlü olan görevlilerdir.
- Borsa Emirleri
- Müşteri emirleri, aracı kurum üye temsilcileri tarafından
seans içinde borsa bilgisayar sistemine aktarıldığında borsa
emrine dönüşür.
- Borsa Fiyatı
- Borsada belirli kurallara göre işleyen organize pazarlarda
işlem gören menkul kıymetlerin, borsadaki arz ve talep koşullarına
göre oluşan fiyatıdır.
- Borsa Payı
- Borsa üyelerinin, Borsa'da gerçekleştirdiği işlem hacmine
göre hesaplanarak Borsa'ya ödenen meblağ olup Borsa Yönetim
Kurulu'nca belirlenir.
- Borsa Üyeleri
- Sermaye Piyasası Kurulu'ndan yetki belgesi ve Borsa'dan
üyelik belgesi almış aracı kuruluşlardır.
- Bölgesel Pazarlar (Kot Dışı Pazar)
- Ulusal (Kot İçi) Pazar'da işlem görme koşullarını taşımayan
ve Borsa Yönetim Kurulu'nca geçici veya sürekli olarak Ulusal
Pazardan çıkarılmasına karar verilen şirketlerin hisse senetlerine
likidite sağlamak, bu hisse senetlerinin fiyatlarının düzenli
ve şeffaf bir piyasada, rekabet koşulları içinde oluşmasını
temin etmek amacıyla kurulan pazardır.
- Broker
- Borsamız mevzuatında Üye temsilcisi kavramı kabul edilmiş
olduğundan tanım "Üye Temsilcisi" maddesi altına alınmıştır.
- Çapraz İşlem
- İşlemin alıcı ve satıcı tarafının aynı üye olması durumunu
ifade eder. Bu şekilde işlem oluşturmaya yönelik emirler
(Cross Orders), belirli kurallar dahilinde işlleme tabi
olurlar.
- Çıkarılmış Sermaye
- Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların satışı yapılmış
hisse senetlerini temsil eden sermayeleridir.
- Çok Fiyat-Sürekli Müzayede Sistemi
- Çok fiyat yöntemi; bir menkul değer için verilen alım
satım emirlerinin fiyat ve zaman önceliği kurallarına uygun
olarak teker teker karşılaştırılması sonucunda oluşan fiyatlarla
alım satım işleminin gerçekleştirilmesidir.
- Defter Değeri
- İşletmenin aktif toplamından, borçlarının düşülmesi ile
bulunan özvarlığının, çıkarılmış/ödenmiş hisse senedi sayısına
bölünmesi ile bulunur.
- Depo Sertifikası
- Yerel bir saklama kuruluşunda depo edilen yabancı menkul
kıymetleri temsilen çıkarılan ve bu menkul kıymetlerin verdiği
hakları aynen sağlayan, bunlara özdeş, hamiline yazılı,
nominal değeri temsil ettiği yabancı menkul kıymetin para
birimi cinsinden ifade edilen sermaye piyasası aracıdır.
- Devlet İç Borçlanma Senetleri
- Devletin cari yıl bütçe kanununa dayanarak, bütçe açıklarının
finansmanı amacıyla çıkarmış olduğu borçlanma senetlerinin
genel adıdır.
- Devlet İç Borçlanma Senetleri Endeksleri
- Bu tür menkul kıymetlere yatırım yapanlarının kıymetleri
fiyat ve getirilerindeki gelişmeleri basit ve anlaşılabilir
göstergeler yardımıyla izleyebilmelerini sağlamak amacıyla
oluşturulmuşlardır. Ayrıca yatırımcıalrın sabit getirili
menkul kıymetlere yaptıkları yatırımlar ile diğer yatırım
seçenekleri arasında kolay karşılaştırma yapabilmelerini
sağlar.
- Devre Kırıcılar
- Menkul kıymet borsalarında piyasanın belirlenen bir süre
içerisinde, belirlenen bir seviyede düşüş göstermesi durumunda,
hisse senedi ve vadeli endeks piyasalarında, alış ve satış
emirlerindeki dengesizlik nedeniyle oluşabilecek aşırı düşüşlerin
önlenebilmesi amacıyla, işlemlerin geçici olarak durdurulması
uygulamasıdır.
- Dışarıda Yerleşik Kişi
- Türk Parasını Kıymetini Koruma mevzuatında tanımlanan
dişarıda yerleşik kişidir.
- Emir Bölme
- Girilen bir emrin, orijinal emrin fiyatına eşit ya da
orijinal emrin fiyatından daha iyi fiyatlı yeni emirlere
bölünmesidir. Emir bölünmesi gerçekleştirildiğinde, bölünen
emirlerin toplam miktarının (toplam emir miktarının) ilk
miktara eşit veya daha büyük olması zorunludur.
- Emir İyileştirilmesi
- Alış emirlerinde fiyatların yukarıya, satış emirlerinde
aşağıya çekilerek fiyat önceliğinin değiştirilmesidir.
- Emisyon Primi
- Ortaklıkların hisse senetlerini nominal değerinin üzerinde
bir fiyatla ihraç etmeleri sonucunda satış fiyatı ile nominal
değer arasında oluşan farktır. Bu gelir, ortaklıklar için
vergiden muaf bir gelir olup bilançolarının pasif bölümünde
özkaynak kaleminde yer alır.
- En İyi Gayret Aracılığı
- Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının izahnamede
gösterilen satış süresi içinde satılmasını, satılmayan kısmın
ise ihraçcıya iadesini ifade eder.
- Eurotahvil
- İhracı yapan ülkenin kendi para birimi dışındaki bir döviz
cinsinden ve uluslararası bir konsorsiyum aracılığı ile
bir banka ve/veya sendikasyon tarafından birden fazla ülkede
eşannlı olarak ihraç edien, genellikle hamiline kayıtlı
tahvilerdir.
- Fesih
- Ortaklık faaliyetlerinin esas sözleşme şartlarına bağlı
olarak ya da kanunlarda belirtilen şartlardan birinin gerçekleşmesi
halinde sona erdirilmesidir. Sözkonusu durum gerçekleştiğinde
Ortaklık hisse senetleri Borsa kotundan da çıkarılır.
- Finansman Bonoları
- İhraçcıların borçlu sıfatı ile düzenleyip ihraç ettikleri
emre veya hamiline yazılı kısa vadeli sermaye piyasası aracıdır.
- Fiyat Adımı
- Her hisse senedi fiyatı için bir defada gerçekleşebilecek
en küçük fiyat değişimidir.
- Fiyat Endeksleri
- Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimleri dikkate
alarak hesaplanan endekslerdir.
- Fiyat Kotasyonu Vermek
- Piyasa yapıcının görevli olduğu sermaye piyasası aracında
seans sırasında ilan ettiği alış ve satış fiyatıdır.
- Fiyat Marjı/Fiyat Aralığı
- Her hisse senedi için, seans içinde önerilebilecek en
düşük ve en yüksek fiyatlar o hisse senedi için fiyat marjını
oluşturur. Mevcut uygulamada bu limitler baz fiyatın % 10
altı ve üstüdür.
- Fiyat Önceliği
- Hisse Senetleri Piyasası'nda daha düşük fiyatlı satım
emirlerinin, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha
yüksek fiyatlı alım emirlerinin, daha düşük fiyatlı alım
emirlerinden önce karşılanmasını ifade eder.
- Forward İşlemler
- Anlaşılan miktar ve fiyattan belirli bir tarihte belli
bir ürünün teslim edilerek karşılığının ödeneneceğinin iki
tarafın bibirine taahhütte bulunmasıdır.
- Futures Piyasaları
- Fiyat dışındaki şartları standartlaştırılmış bir vadeli
(forward) sözleşmenin işlem gördüğü piyasalardır. Bu piyasalarda
sözleşmeye konu teşkil eden ürün kontrat şartlarına uygun
olarak ileri bir teslimat tarihinden alınıp satılmaktadır.
- Gayrimenkul Sertifikaları
- İhraçcıların bedelleri inşa edilecek veya edilmekte olan
gayrimenkul projelerinin finansmanında kullanılmak üzere
ihraç ettikleri, değerleri birbirine eşit, hamiline yazılı
menkul kıymettir.
- Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları
- Gayrimenkuller ve gayrimenkule dayalı sermaye piyasası
araçlarından oluşan portföyü işleten ve gayrimenkule dayalı
projelere yatırım yapan sermaye piyasası kurumlarıdır.
- Gelir Ortaklığı Senetleri
- Köprü, baraj, elektrik santralı, karayolu, demiryolu,
telekomünikasyon sistemleri ile sivil kullanıma yönelik
deniz ve hava limanları ile benzerlerinden, kamu kurum ve
kuruluşlarına ait olanlarının gelirlerine, ortak olunması
için çıkarılan senetlerdir.
- Genel Finans Ortaklıkları
- Alacakların temellükü ve bu alacaklar karşılık gösterilerek
düzenlenen varlığa dayalı menkul kıymetlerin ihracı ve halka
arzı amacıyla kurulan anonim ortaklıklardır.
- Getiri Endeksleri
- Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimlerin yanı sıra
şirketlerin ödedikleri kar paylarını da dikkate alarak hesaplanan
endekslerdir.
- Gözaltı Pazarı
- Hisse senetleri Borsa'da işlem gören şirketler ve/veya
hisse senetleri işlemleri ile ilgili olarak olağan dışı
durumların ortaya çıkması, hisse senetleri Borsa'da işlem
gören şirketler tarafından kamunun zamanında, tam ve sürekli
aydınlatılmasına ve mevcut düzenlemelere uyum konusuna gerekli
özenin gösterilmemesi, yatırımcıların haklarının korunması
ve kamu yararı gereği hisse senetlerinin Borsa kotundan
ve/veya ilgili pazardan geçici ya da sürekli çıkarılması
sonucunu doğurabilecek gelişmelerin oluşması nedeniyle şirketlerin
izleme ve inceleme kapsamına alınması durumlarında, sürekli
gözetim, denetim ve izleme ortamında, hisse senetlerinin
likidite imkanını kesintiye uğramadan İMKB bünyesinde işlem
görebileceği pazardır.
- Halka Açık Anonim Ortaklık
- Hisse senetleri halka arz edilmiş olan veya halka arz
edilmiş sayılan anonim ortaklıklardır.
- Halka Açıklık Oranı
- Halka açık hisselerin nominal değerleri toplamının, tüm
hisselerin toplam nominal değerlerine oranını ifade eder.
- Halka Arz
- Halka arz, sermaye piyasası araçlarının satın alınması
için her türlü yoldan halka çağrıda bulunulmasını; halkın
bir anonim ortaklığa katılmaya veya kurucu olmaya davet
edilmesini; hisse senetlerinin borsalar veya diğer teşkilatlanmış
piyasalarda devamlı işlem görmesini; halka açık anonim ortaklıkların
sermaye artırımları dolayısıyla hisse senetlerinin satışını
ifade eder.
- Halka Arza Aracılık
- Sermaye piyasası araçlarının halka arz yoluyla satışına
aracılıktır.
- Hazine Bonosu
- Hazine tarafından vadesi bir yıldan kısa süreli olarak
çıkarılan ve iskontolu olarak işlem gören borçlanma senetleridir.
- Hedging
- Nakit piyasada bulunulan bir pozisyondan oluşan risklerden
diğer piyasalarda (futures, options vs.) pozisyon alarak
korunmadır.
- Hisse Senedi
- Anonim ortaklıklar tarafından çıkarılan ve anonim ortaklığın
sermayesine belirli bir katılma payını temsil eden,
yasal şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmiş, kıymetli
evraktır.
- Hizmetler Endeksi
- Hizmetler sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin
fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse
senetleri piyasası endeksidir.
- İçerden Öğrenenlerin Ticareti
- Sermaye piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek,
henüz kamuya açıklanmamış bilgileri kendisine veya üçüncü
kişilere menfaat sağlamak amacı ile kullanarak, sermaye
piyasasında işlem yapanlar arasında fırsat eşitliğini bozacak
şekilde haksız yarar sağlamak veya bir zararı bertaraf etmektir.
- İflas
- Şirketin borçlarını ödeyemez duruma düşmesi nedeniyle
faaliyetlerinin sona erdirilmesidir.
- İhraç
- Sermaye piyasası araçlarının ihraçcılar tarafından çıkarılıp,
halka arz edilerek veya halka arz edilmeksizin satışıdır.
- İhraçcı
- Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden anonim ortaklıklar,
mevzuata göre özelleştirme kapsamına alınanlar dahil kamu
iktisadi teşebbüsleri, mahalli idareler ile bunlarla ilgili
özel mevzuatları uyarınca faaliyet gösteren kuruluş idare
ve işletmelerdir.
- İkincil Piyasalar
- Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının işlem
gördüğü piyasalardır.
- İlâve Kotasyon
- Hisse senetleri Borsa kotunda bulunan bir ortaklığın sermaye
artırımı nedeniyle ihraç ettiği yeni hisse senetlerinin
kotasyon işlemini ifade eder.
- İlk Kotasyon
- Ortaklık hisse senetlerinin ilk kez Borsa kotuna alınmasını,
ortaklığın borçluluğu temsil eden menkul kıymetlerinin Borsa
kotuna alınmasını ifade eder.
- İmtiyazlı Hisse Senedi
- Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydı ile, sahiplerine
temettü ödemesi, rüçhan hakkı kullanımı, oy hakkı gibi konularda
ayrıcalık tanıyan senetlerdir.
- İntifa Senetleri
- Şirket genel kurulunun alacağı kararla bazı kimselere
çeşitli hizmetler ve alacak karşılığı olarak kuruluştan
sonra verilen ve sermaye payını temsil etmeyen hisse senetleridir.
- İrtibat Büroları
- Aracı kurumu ve aracı kurumun yetkili olduğu sermaye piyasası
faaliyetlerinin tanıtımını yapmak amacı ile aracı kurumu
temsil etmekle görevli hizmet birimleridir. İrtibat büroları
sadece müşteri emirlerini aracı kuruma iletebilirler.
- İşlem Birimi
- Bir sermaye piyasası aracının, kendisi ya da katları ile
işlem yapılabilecek asgari sayısını ya da değerini ifade
eder. İşlem birimi olarak "lot" ibaresi kullanılır.
- İşlem Hacmi
- Tüm hisse senetleri için gerçekleşen işlemlerdeki her
emrin içerdiği hisse senedi sayısı ile işlem fiyatının çarpılarak
elde edilen yekünlerin toplanmasıdır.
- İşlem Miktarı
- Bir piyasada, bir seansta ya da belli bir dönemde alınıp
satılan (el değiştiren) menkul kıymet adedidir.
- İştirak
- Bir ortaklık ile işletme arasında, sözkonusu ortaklığın
yönetimine ve ortaklık politikalarının belirlenmesine katılma
anlamında devamlı bir bağ yaratan, doğrudan veya dolaylı
sermaye ve yönetim ilişkisidir.
- İtfa
- Tahvil ihraç planında belirlenen tarih ve miktarlarda
ana paranın geri ödenmesidir.
- İzahname
- Sermaye piyasası araçlarının ihracında ya da halka arzında
ortaklıklarca halkı şirket ve hisse senetleri konularında
bilgilendirmek amacıyla düzenlenmesi gereken belgedir.
- Kalanını İptal Et (KİE)
- Fiyat ve miktarın girildiğiancak işlem kısmen veya tamamen
gerçekleşmezse işlem görmeyen kısmın ekranda pasif olarak
görünmeyerek sistem tarafından otomatik olarak iptal edildiği
emir türüdür.
- Kamuyu Aydınlatma
- Sermaye piyasasının açıklık ve dürüstlük içinde işleyişini
sağlamak, tasarruf sahipleri, ortaklar ve diğer ilgililerin
zamanında bilgilendirilmesini temin etmek amacıyla, sermaye
piyasası araçlarının değerini ve yatrımcıların yatırım kararlarını
etkileyebilecek önemli olay ve gelişmelerin (özel durumların)
kamuya açıklanmasıdır.
- Kapanış Fiyatı
- Bir seansta Borsa kaydına alınan (tescil edilen) en son
işlemin fiyatıdır.
- Kar-Zarar Ortaklığı Belgesi (KOB)
- Ortaklıkların, kar ve zarara ortak olmak üzere iştigal
sahalarına giren tüm faaliyetlerin gerektirdiği finansman
ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ihraç veya halka arz edebilecekleri
bir tür sermaye piyasası aracıdır.
- Katılma İntifa Senedi
- Nakit karşılığı satılmak üzere, ortaklık haklarına sahip
olmaksızın kardan pay alma, tasfiye bakiyesinden yararlanma
ve yeni pay alma gibi haklar sağlayan bir kıymetli evraktır.
- Kaydi Takas
- Üyelerin, takasa olan para borçları ile takastan olan
para alacaklarının hesaben ödenmesi ile menkul kıymet
borçları ile menkul kıymet alacaklarının hesaben teslimidir.
- Kayıtlı Sermaye
- Ortaklıkların, esas sözleşmelerinde hüküm bulunmak kaydıyla,
Yönetim Kurulu Kararıyla, Türk Ticaret Kanunu'nun sermayenin
artırılmasına dair hükümlerine tabi olmaksızın çıkartabilecekleri,
azami hisse senedi miktarını gösteren, Ticaret Sicili'ne
tescil edilmiş sermayeleridir.
- Kısa Pozisyon
- Bir malı, menkul kıymeti veya vadeli işlem sözleşmesini
satmaktır.
- Konkordato
- Kendi kusuru olmaksızın mali durumu bozulmuş olan bir
borçlunun alacaklıları ile yaptığı bir anlaşmadır. Bu anlaşma
sonucunda alacaklıların en az üçte iki oranındaki çoğunluğu
alacaklarının belirli bir bölümünden vazgeçer, borçlu ise
geri kalan borçlarını bir plan dahilinde ödemeyi kabul eder.
Konkordato, Ticaret Mahkemesi'nin onayı ile geçerlilik kazanır.
- Kotasyon
- Bir şirkete ait menkul kıymetlerin borsa listesine alınmasıdır.
Menkul kıymetlerin Borsa kotuna alınması ile şirketin Borsa
tarafından gerekli görülen şartları yerine getirmiş olduğu
anlaşılır.
- Kredili Menkul Kıymet İşlemleri
- Bir aracı kuruluş nezdinde, müşteri adına kredi hesabı
açılması koşulu ile müşteri ve aracı kuruluş arasında yapılacak
sözleşme hükümleri çerçevesinde kredi kullanarak borçlanmak
suretiyle menkul kıymet alınmasını ifade eder.
- Kullanım fiyatı
- Opsiyon sözleşmelerinde, opsiyona konu olan kıymetin,
opsiyonun kullanılacağı anda alınacağı veya satılacağıu
fiyattır.
- Kupon
- Hisse senedi sahiplerinin bazı ortaklık haklarının (karpayı,
bedelli/bedelsiz sermaye artırımına katılma hakları) kullanımını
teminen hisse senetleri üzerinde bulunan ve sistematik olarak
numaralandırılmış kıymetli evraktır.
- Kupür
- Para, tahvil ve hisse senetlerinin, üzerlerinde yazılı
değere göre, her birimine verilen isimdir.
- Kurtaj
- Aracı kuruluşların, aracı olarak Borsada gerçekleştirdikleri
işlemler karşılığında menkul kıymetlerin işlem fiyatlarıyla
hesaplanan tutarı üzerinden müşterilerinden aldıkları komisyondur.
- Kurucu Hisse Senetleri
- Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK. Madde: 402) verdiği yetkiye
dayanarak Anonim Şirketlerin kuruluşunda veya sermaye artırımında,
kuruculara ya da önemli hizmeti geçenlere, şirket kârının
bir kısmına iştirak hakkı temin etmek üzere nama yazılı
olarak çıkartılan bedelsiz hisse senetleridir. Kurucu hisse
senetleri, belli bir sermaye payını temsil etmediği gibi,
şirketin yönetimine katılma hakkını da vermez.
- Kurumsal Yatırımcılar
- Bireysel yatırımcılardan ayrı olarak, kendisine devredilen
paralardan ya da tahvil ve hisse senedi satışıyla sağladığı
kaynaklardan oluşan fonları yatırıma yönelten kurum, kuruluş
veya örgütlerdir.
- Küsurat Emir
- İşlem biriminin ihtiva ettiği hisse senedi sayısından
daha az miktarlar için verilmiş emirlerdir.
- Limitli Emir
- Emri veren alıcının, işlemin gerçekleşmesi için kabul
ettiği en yüksek fiyatı; satıcının ise satmaya razı olduğu
en düşük fiyatı belli ettiği emir tipidir.
- Lot
- Hisse senetleri piyasasında işlem birimidir. İ.M.K.B.
Hisse Senetleri Piyasası'nda, 1 lot; 1.000.-TL nominal
değerli 1000 adet hisse senedini veya 1.000.000 TL nominal
değerli hisse senedini ifade eder.
- Limit Değerli Emirler
- Özel limit fiyatlı emirlerin belirli bir tutar sınırı
konmuş şeklidir. Özel limit fiyatlı emre ilaveten maksimum
işlem değeri "TL" olarak yazılır. Sistem, belirtilen tutardan
fazla olmamak şartıyla, belirtilen fiyat seviyesine kadar,
en iyi fiyatlı emirlerden başlıyarak tüm fiyat seviyelerinde
işlem gerçekleşmesine olanak sağlayacaktır. Eğer belirtilen
fiyat seviyesine ulaşmadan girilen tutar karşılandıysa,
karşılanan tutardan fazla işlem olmasına sistem izin vermeyecektir.
- Limit Fiyatlı Emirler
- Fiyat ve Miktarın girildiği emirlerdir. İşlem kısmen veya
tamamen olmazsa, gerçekleşmeyen kısım sistemde pasif olarak
görünür.
- Mahsup
- Üyelerin, bir piyasadan doğan alacaklarını talimatları
doğrultusunda diğer bir piyasa işleminden doğan borçlarını
ödemede kullanabilmeleridir.
- Mali Piyasalar
- Tasarruf fazlası olan ekonomik birimlerle tasarruf açığı
(fon ihtiyacı) olan ekonomik birimler arasında fon akımlarını
düzenleyen kurumlar, akımı sağlayan araç ve gereçler ile
bunları düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan yapıya
mali piyasa (finans kesimi) denir. Bu piyasalar kısa vadeli
fon akımlarını kapsayan Para Piyasası (Money Market); orta
ve uzun vadeli fon akımlarından oluşan Sermaye Piyasası
(Capital Market); Döviz Piyasası (Foreign Exchange Market)
ve Altın Piyasası (Gold Market) şeklinde gruplandırılabilir.
- Maktu Teminat
- Borsa üyeleri tarafından hisse senetleri piyasasında işlem
yapabilmek için yatırılması gereken teminatın tüm aracı
kuruluşlar için sabit tutar olarak belirlenen kısmıdır.
- Maksimum Lot
- Hisse senedi bazında belirlenen ve alım satım sistemine
limit fiyatlı emir olarak bir defada girilebilen en yüksek
miktardır.
- Menkul Kıymet
- Ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir meblağı
temsil eden, yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir
getiren, misli nitelikte, seri halinde çıkarılan, ibareleri
aynı olan ve şartları SPK'ca belirlenen kıymetli evraktır.
- Menkul Kıymet Borsaları
- Menkul kıymetlerin arz ve talebinin karşılaştığı örgütlenmiş
piyasalardır.
- Menkul Kıymet Ödünç İşlemleri
- Aracı kuruluş ile müşteri arasında düzenlenen sözleşmede
belirlenen esaslar dahilinde, ödünç veren taraftan açığa
satış amacıyla ödünç alan tarafa, belirli bir dönem için
menkul kıymetlerin verilmesi ve aynı cins menkul kıymetlerin
mislen geri alınmasını ifade eder.
- Merkezi Takas
- Borsa'da gerçekleşen tüm işlemlerin takasının yine Borsa'da
sonuçlandırılmasıdır.
- Munzam Teminat
- Üçer aylık dönemlerde, her bir temerrüt matrahı 20 milyon
TL. veya üstü olmak kaydıyla, Hisse Senetleri Piyasası işlemlerinden
kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmeyerek birden
fazla günde Borsaca geçerli kabul edilmeyen şekilde savunmalı
olarak temerrüde düşen üyelerin, toplam temerrüt matrahının
% 10'u oransal teminat veya ortalama teminatı aştığı takdirde
ödenen aradaki farka munzam teminat denir.
- Müşteri Emirleri
- Müşterilerin Borsa'da menkul kıymet alıp satmak amacıyla
Borsa üyelerine yazılı ya da sözlü şekilde ilettikleri emirlerdir.
- Müşteri İsmine Saklama Sistemi
- Takasbank sisteminde Müşteri kodlarıyla takip edilem alt
hesapların Takasbank'ın yapacağı düzenleme ile isme çevrilmesini,
her bir yatırımcı için verilecek sicil numarası ile takip
edilerek yatırımcının kimlik bilgilerinin tespitinin mümkün
hale getirilmesini ve müşterilerin menkul kıymetlerini bloke
edebilmesini amaçlayan sistemdir.
- Nakit Piyasalar
- Vade uygulanmadan aynı gün valörlü işlemlerin yapıldığı
piyasalardır.
- Nama Yazılı Hisse Senetleri
- Hisse senedinin üzerinde sahibinin adının yazılı olduğu
ve şirketin pay defterine bu adın kaydedildiği hisse senetleridir.
- Net Aktif Değeri
- Belirli bir faaliyet dönemi sonunda (genellikle
bir yıl) düzenlenen bilançodaki net aktif tutarının hisse
senedi sayısına bölünmesi ile bulunan değerdir.
- Net Bakiye Prensibi
- Hisse Senetleri Piyasası'nda gün içinde yapılan iki seansta
gerçekleşen işlemlerin netleştirilmesidir. Üyelerin, hem
aynı menkul kıymet üzerinde yaptıkları alım satımları ve
hem de nakit olarak borç ve alacakları birbirine mahsup
edilir. Üyeler, takasa kalan net tutar kadar borçlu veya
alacaklı olurlar. Böylece her aracı kuruluş için gün sonunda
ve tüm işlemleri üzerinden net nakit borç/alacak tutarı
ile her menkul kıymet için ayrı ayrı net bir kıymet borcu/alacağı
bulunur.
- Nominal (İtibari) Değer
- Hisse senedi için pay senedinin üzerinde yazılı olan fiyattır.
Tahvillerde ise, vade sonunda ödenecek değerdir.
- Normal Emir
- Küsüratsız şekilde tam olarak, önceden belirlenmiş işlem
birimi ve katları halinde verilmiş olan emirlerdir.
- Opoze Hisse Senedi
- Üzerinde devir ve satış yasağı bulunan hisse senedidir.
- Opsiyon Sözleşmesi
- Belli miktarda bir malı, menkul kıymeti veya finansal
göstergeyi belli bir fiyattan ileride önceden belirlenmiş
bir tarihte veya öncesinde alma veya satma hakkıdır.
- Opsiyon Pirimi
- Opsiyon sözleşmesinin satın alan tarafın önceden belirlenmiş
bir kullanım fiyatından belli miktarda bir kıymeti belli
bir tarihte, veya öncesinde satın alma veya satma hakkını
elde etmek amacıyla opsiyon sözleşmesini satan tarafa ödediği
fiyattır.
- Oransal Teminat
- Üçer aylık dönemlerde hesaplanan ve Borsa üyelerinin Hisse
Senetleri Piyasası'nda gerçekleştirdikleri işlemlerin günlük
ortalama tutarının % 4'üdür.
- Ortalama Teminat
- Üçer aylık hesaplama dönemlerinde tüm Borsa üyeleri için
hesaplanan oransal teminat tutarlarının basit ortalamasıdır.
- Otomatik İşleme Kapama
- Bir menkul kıymet yada menkul kıymet grubununfiyat ve/veya
işlem miktarının, belirlenen bi r süre içerisinde belirlenen
bir parametreyi aşan bir değişim göstermesi durumunda, o
menkul kıymetlere aitişlemlerin geçicibir süre için otomatik
olarak durdurulmasıdır.
- Ödenmiş Sermaye
- Esas sermaye sistemine tabi ortaklıklarda, ortaklarca
taahhüt edilen sermayenin nakden ödenmiş kısmıdır.
- Özel Denetleme
- Menkul kıymetlerin halka arzı için kayda alınmak üzere
Sermaye Piyasası Kurulu'na başvuran veya Sermaye Piyasası
Kanunu kapsamında olup, birleşme, devir veya tasfiye durumunda
bulunan anonim ortaklıklar ile aracı kurumlar ve yatırım
ortaklıklarından Kurul'ca belirlenenlerin mali tablo ve
raporlarının denetlenmesidir.
- Özel Emir
- Borsa Yönetim Kurulu'nca her hisse senedi için ayrı ayrı
belirlenmiş olan "bir seferde girilebilecek işlem miktarı"nı
aşan ve blok satış miktarından az miktarlı olan emirlerdir.
- Özel Limit Fiyatlı (OLFE) Emirler
- Emir miktarının "Sıfır-0" olarak girildiği, sadece
fiyat verilerek sisteme aktarılan emirlerdir. Belirli bir
fiyata kadar olan bütün emirleri karşılamak amacı ile girilir.
Bu emirler, belirtilen fiyat seviyesine kadar tüm fiyat
seviyelerindeki emirleri karşılar
- Özel Sektör Tahvilleri
- Anonim şirketler tarafından çıkarılan borçlanma senetleridir.
Vadeleri en az iki yıl olmak üzere serbestçe belirlenebilir
ve sabit veya değişken faizli olarak ihraç edilebilir. Kupon
ödemeleri yılda 1,2 ya da 4 defa olabilir.
- Piyasa
- İtalyanca "piazza" kelimesinden dilimize geçmiştir. Genel
anlamda mal veya hizmet satıcılarının arzı ile bunları satın
almak isteyenlerin taleplerinin karşılaşmasını ve fiyatların
oluşumunu ifade eder. Arz ve taelbin karşılaşması çeşitli
şekillerde ortaya çıkabilir. Farsça "bazar" kökeninden gelen
pazar terimi de piyasa anlamına gelir.
- Piyasa Emri
- Menkul kıymet alım satımında en iyi piyasa fiyatından
işlemin gerçekleştirileceği emir türüdür. Bu tür emrin en
büyük avantajı, emrin hemen yerine getirilebilme olanağıdır.
- Piyasa Fiyatı
- Sermaye piyasası aracının arz ve talebinin karşılaşması
sonucu oluşan fiyatıdır.
- Piyasa Gözetimi
- Borsa'da işlem gören menkul kıymetlerde gerçekleşen olağandışı
fiyat ve/veya miktar hareketlerinin, sözkonusu borsanın
ilgili birimi ve/veya piyasanın yasal düzenleyicisi konumunda
olan kurum tarafından, yapay piyasa ve içeriden öğrenenlerin
ticareti gibi yasal olmayan aktivitelerin tespit edilebilmesi
amacıyla izlenmesi ve incelenmesi.
- Piyasaya Göre Ayarlama
- Vadeli işlem sözleşmesinde pozisyon alındığı tarihten
itibaren cari uzlaşma fiyatı ile bir önceki gün piyasada
oluşan uzlaşma fiyatı arasındaki farkın, açık pozisyon sahiplerinin
hesaplarına yansıtılmasıdır.
- Piyasa Yapıcı
- Piyasanın dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak
ve görevli olduğu sermaye piyasası araçlarında likit ve
sürekli bir piyasanın oluşmasını sağlamak için kendi nam
ve hesabınaçift taraflı kotasyon vermekle yükümlü olan aracı
kuruluştur.
- Portföy
- Sahip olunan varlıkların aynı veya farklı özelliğe sahip
birden fazla kıymete yatırılması sonucu oluşan toplam değerdir.
- Portföy Yöneticiliği
- Kıymetli madenlere dayalı olanlar dahil olmak üzere sermaye
piyasası araçlarından oluşturulan portföylerin müşteriler
hesabına vekil sıfatıyla yönetilmesidir.
- Rating (reyting)
- İhraçcıların (şirket, devlet, vs.) ihraç ettikleri borç
niteliğindeki menkul kıymetlerin (tahvil, finansman bonosu
vs.) anapara ve faizini zamanında geri ödeme yeterliliğine
ne ölçüde sahip olduklarını göstermek amacıyla bağımsız
kuruluşlar tarafından yapılan değerlemedir.
- Referans Fiyat
- Bir hisse senedinin işlem görebileceği en üst ve en alt
fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas teşkil etmeyen,
fiyat tescili yapılıncaya kadar üyelerce referans değer
olarak kullanılması amaçlanan fiyattır. Sadece Rüchan Hakkı
Kupon Pazarı'nda işlem görmeye başlayacakyeni pay alma kuponları
için hesaplanır.
- Repo
- Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe satılıp,
bitiş valöründe geri alınmasıdır (Menkul kıymetin geri alma
vaadiyle satımı).
- Temerrüt Alış/Satışı
- Temerrüt halinin Borsa Yönetim Kurulu'nun belirlediği
süreyi doldurması halinde, sürenin bitimini takip eden ilk
iş günü işlem konusu hisse senetlerinin temerrüde düşen
üyenin pozisyonuna göre Hisse Senetleri Piyasası Müdürlüğü'nce
elektronik ortamda ayrı hisse koduyla, cari fiyattan alım
satımının yapılmasıdır.
- Resmi Müzayede Pazarı
- Mahkemelerin, icra dairelerinin ve diğer resmi dairelerin
Borsa'da yapılmasına gerek gördükleri menkul kıymet satım
işlemlerinin yapıldığı pazardır
- Risk Sermayesi Yatırım Ortaklığı
- Kayıtlı sermayeli olarak kurulan ve çıkarılmış sermayelerini
esas olarak sermaye ve faiz kazancı elde etmek amacıyla
risk sermayesi yatırımlarına yönelten halka açık anonim
ortaklıklardır.
- Rüçhan Hakkı
- Ortaklıkların bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların
öncelikle katılma hakkıdır. Sözkonusu hak, hisse senedine
bağlı "Yeni Pay Alma Kuponları" karşılığında ve ayrıca hisse
senedi ibrazına gerek kalmaksızın kullandırılır.
- Rüçhan Hakkı Pazarı
- Hisse senetleri Borsa'da işlem gören şirketlerin nakdi
sermaye artışı yapmak üzere belirledikleri rüçhan hakkı
kullanma süresi içinde sözkonusu hisse senedi üzerinde bulunan
yeni pay alma kuponunun alınıp satılabilmesi için, Borsa'ca
belirlenecek süre içinde açılan pazardır.
- Sabit Getirili Menkul Kıymetler
- Alacaklılık hakkı sağlayan, belirli bir meblağı temsil
eden, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte seri halinde
çıkarılan, ibareleri aynı olan ve yatırım aracı olarak kullanılan
borçlanma senetleridir. İhraç eden kuruluşların niteliğine
göre kamu ve özel sektör menkul kıymetleri olarak ikiye
ayrılırlar. Sabit getirili menkul kıymetler vade sonuna
kadar elde tutulmaları halinde belirli bir getiriyi garanti
eder.
- Saklama Kuruluşu
- Müşterisi adına menkul kıymetleri saklamaya yetkili kurum
ve kuruluşlardır.
- Seans
- Borsada işlemlerin başlaması ve bitmesi arasında geçen
süredir.
- Sermaye Artırımı
- Yeni hisse senedi ihraç edilerek mevcut ödenmiş / çıkarılmış
sermayenin artırılmasıdır.
- Sınırlı Denetleme
- Ara mali tablo düzenlemekle yükümlü olan anonim ortaklıklar,
aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları ve yatırım fonlarının
düzenleyecekleri ara mali tabloların, sürekli denetleme
ile görevli bağımsız denetleme kuruluşları tarafından incelenmesi
ve rapora bağlanmasıdır.
- Sürekli Denetleme
- Sermaye Piyasası Kanunu'na tabi ortaklıkların, mevzuat
ve genel kabul görmüş denetim ve muhasebe esas ve ilkelerine
uygunluk yönünden, defter, kayıt ve belgelerinin her yıl
denetlenmesidir.
- Sürdürme Teminatı
- Borsa tarafından belirlenen ve başlangıç teminatının,
vadeli işlemler piyasasındaki olumsuz fiyat değişmeleri
sonucu oluşan zarar dolayısıyla, ineceği asgari teminat
seviyesini gösteren tutardır.
- Taban Fiyatı
- Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği
en düşük fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat
adımı gözönüne alınarak ayrı olarak hesaplanır.
- Tahsisli Satış
- Sermaye artırımlarında artırılan sermayeyi temsil eden
hisse senetleri ile mevcut hisselerin hissedarlarınca, halka
arz edilmeyerek, doğrudan dışarıda yerleşik kişilere, kayıt
öncesi belirlenmiş yurtiçinde yerleşik kişilere tahsisli
olarak veya Borsa'nın ilgili pazarında toptan satışıdır.
- Tahvil
- Devletin 1 yıl, anonim ortaklıkların en az 2 yıl ve daha
uzun vadeyle, ödünç para bulmak amacıyla, itibari
kıymetleri eşit ve ibareleri aynı olmak üzere çıkardıkları
borç senetleridir.
- Takas
- Borsa'da gerçekleştirilen işlemler sonucunda oluşan borç
ve alacakların karşılıklı olarak tasfiye edilmesidir.
- Talon
- Hisse senedinin kuponlarından oluşan kısmına verilen isimdir.
- Tasfiye Değeri / Likiditasyon Değeri
- Şirket varlıklarının belirli bir süre içinde zorunlu satışı
ile sağlanabilecek değerden tüm borçlar ödendikten sonra
kalan miktarın, hisse senedi sayısına bölünmesi sonucu
bulunan değerdir.
- Tavan Fiyatı
- Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği
en yüksek fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat
adımı gözönüne alınarak ayrı olarak hesaplanır.
- TEFE
- Toptan Eşya Fiyat Endeksidir.
- Teknik Analiz
- Geçmişte piyasada oluşmuş çeşitli verilerin, bilgisayar
ve grafikler yardımıyla geleceği tahmin etmede kullanıldığı
bir değerleme yöntemidir.
- Temellük
- Alacağın devralınması.
- Temerrüt
- Borsa'da yapılan işlemler sonucunda, taahhütlerin gerektirdiği
ödeme veya menkul kıymet teslimatlarının belirlenen süreler
içinde gerçekleştirilmemesi sonucu oluşan durumdur.
- Temettü / Kâr Payı
- Ortaklıkların dönem içinde elde ettikleri kârdan mevcut
ortakların pay alma hakkıdır. Sözkonusu hak, hisse senedine
bağlı "Kâr Payı Kuponları" karşılığında ve ayrıca hisse
senedi ibrazına gerek kalmaksızın kullandırılır. Borsa'da
işlem gören şirketler kar payı dağıtmaları halinde nakit
ve/veya hisse senedi şeklinde dağıtılabilir.
- Teminat
- Borsa üyelerinin, borsa işlemleri dolayısı ile müşterilerine
ve borsaya verebilecekleri zararlara karşılık olmak üzere,
Borsa tüzel kişiliği adına yatırdıkları meblağa denir.
- Teminat Tamamlama Çağrısı
- Vadeli işlemler piyasasında alınan pozisyonlar için yatırılmış
bulunan teminatın sürdürme teminatı düzeyine gerilemesi
vya daha altına düşmesi durumunda, yatırımcının teminatını
başlangıç teminatı seviyesine çıkarması için borsa tarafından
yapılan çağrıdır.
- Temlik
- Alacağın Devredilmesi.
- Ters Repo
- Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe alınıp,
bitiş valöründe geri satılmasıdır (Menkul kıymetin geri
satım vaadiyle alımı).
- Tescil
- Borsa'da gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının doğruda,
Borsa dışında gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının ise
bu işlemlerin Borsa'ya bildirimi sonrasında Borsa kaydına
alınması işlemidir.
- Tescile Mesnet Belge
- Kayıtlı sermaye sistemine tabi anonim ortaklıklarda,
sermaye artırımı işlemleri tamamlandıktan sonra sermaye
artırımının tescili için, Sermaye Piyasası Kurulu'nca
verilen ve ödenmiş hisse senedi tutarını gösteren belgedir.
- Teslim Karşılığı Ödeme Prensibi
- Borsa işlemlerinin takasında, tarafların, takasa olan
borçlarını ödedikleri nisbette alacaklarının ödenmesi prensibidir.
- Tezgah Üstü Piyasalar
- Organize bir borsa dışında yapılan işlemleri kapsayan
gevşek ve gayriresmi nitelikteki borsa dışı piyasalardır.
- Toptan Satışlar Pazarı
- Alıcıları önceden belli olan veya olmayan, belli bir miktarın
üzerindeki hisse senedi işlemlerinin Borsa'da güven ve şeffaflık
ortamında organize bir piyasada gerçekleşmesini sağlayan
pazardır.
- Tranş
- Tahvil ve Bono Piyasası'nda işlem yapabilme limiti içerisindeki
her bir kademedir.
- TÜFE
- Tüketici fiyat endeksi
- Tümünü Yüklenim
- Sermaye piyasası araçlarının, bedeli satışın başlamasından
önce tam ve nakden ödenmek suretiyle tamamının satın alınarak
halka satılacağının, satışı yapana karşı taahhüt edilmesidir.
- Türev Piyasalar
- İlerideki bir tarihte teslimatı veya nakit uzlaşması yapılmak
üzere herhangi ibr malın veya finansal aracın bugünden alım
satımının yapıldığı piyasalardır. Türev piyasaların tanımı
forward, futures ve opsiyon işlemlerinin tamamını içermektedir.
- Ulusal 100 Endeksi
- 1986 yılında 40 şirketin hisse senedi ile başlayarak zamanla
sayısı 100 şirketin hisse senedi ile sınırlanan Bileşik
Endeks!in devamı niteliğindedir. Ulusal Pazar'da işlem gören,
yatırım ortaklıkları hariç önceden belirlenmiş şartlar yanında
sektörel temsil kabiliyeti de gözönünde bulundurularak seçilmiş
hisse senetlerinden oluşmakta ve İMKB-30 hisse senetlerini
otomatik olarak kapsamaktadır. Hisse Senetlerinin fiyatları
ve her bir hisse senedinin; aynen saklamada bulunanlar hariç,
Takasbank saklamasında bulunan hisse senedi sayısının toplam
hisse senedi sayısına oranları, baz alınarak piyasa değeri
ağırlıklı olarak hesaplanır ve hisse senetleri piyasasının
genel bir göstergesidir.
- Ulusal - 30 Endeksi
- Vadeli İşlemler Piyasası'nda kullanılmak üzere, yatırım
ortaklıkları hariç Ulusal Pazar'da işlem gören şirketlerden
önceden belirlenmiş şartlar yanında, piyasa değeri ve likiditesi
yüksek olanlardan sektörel temsil kabiliyeti de gözönünde
bulundurularak seçilen 30 hisse senedinden oluşan endekstir.
- Hizmetler Endeksi
- Ulusal Pazar'da işlem gören ve sadece hizmetler sektöründe
yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler
dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.
- Mali Endeks
- Ulusal Pazar'da işlem gören ve sadece mali sektörde yer
alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler
dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.
- Sınai Endeks
- Ulusal Pazar'da işlem gören ve sadece sanayi sektöründe
yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler
dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.
- Ulusal Pazar
- Borsa Yönetim Kurulu kararı ile pazarı açılmış, endekse
dahil olan ve olmayan Borsa kotunda yer alan her şirket
hisse senedi için alım satım işlemlerinin gerçekleştirildiği
pazardır.
- Uluslararası Pazar
- İMKB Uluslararası Menkul Kıymetler Serbest Bölgesi içinde
"Serbest Bölgeler Mevzuatına" göre faaliyet gösterecek esas
olarak eski Doğu Bloku Ülkeleri, Türk Cumhuriyetleri ve
Orta Doğu ülkelerindeki şirketlere ait menkul kıymetlerin
işlem göreceği pazardır.
- Uyuşmazlık Komitesi
- Borsa işlemleri ile ilgili olarak; üyeler arasında veya
üyeler ile müşterileri arasında çıkan uyuşmazlıkların idari
yoldan çözülmesine yardımcı olan komitedir.
- Uzlaşma Fiyatı
- Vadeli işlemler piyasasında pozisyon alan hesapların günlük
kar/zarar ve teminat yükümlülüklerinin hesaplanmasında kullanılan
fiyattır. Genelde seansın sonuna doğru oluşan fiyatların
ortalaması şeklinde hesaplanır.
- Uzun Pozisyon
- Bir malı, menkul kıymeti veyavadeli işlem sözleşmesini
satın almaktır.
- Üye Temsilcisi
- Borsa'da işlem yapma yetkisine sahip aracı kuruluş temsilcisidir
- Vadeli İşlem Piyasaları
- Standartlaşmış vadeli işlme sözleşmelerinin işlem gördüğü,
takası bir takas kurumu tarafından garanti edilen ve Borsa
bünyesinde işleyen piyasalardır.
- Vadeli İşlem Sözleşmeleri
- Sözleşmenin taraflarına bugünden, belirlenen ileri bir
tarihte üzerinde anlaşılan fiyattan, standartlaştırılmış
miktar ve kalitedeki bir malı veya kıymeti satın alma veya
satma yükümlülüğü getiren sözleşmedir.
- Vadeye Kalan Gün
- Menkul kıymetin valör tarihinden itfasına kalan gün sayısıdır.
- Valör
- İşlem sonucu oluşan yükümlülüklerin yerine getirildiği,
başka bir ifade ile menkul kıymet ve nakdin el değiştirdiği
(takas) tarihtir.
- Varlığa Dayalı Menkul Kıymet
- İhraçcıların kendi ticari işlemlerinden doğmuş alacakları
veya temellük edecekleri alacaklar karşılığında, ihraç edebilecekleri
kıymetli evraktır.
- Volatilite/ Oynaklık
- Bir menkul kıymetin fiyatının veya piyasanın genelinin
kısa bir zaman aralığı içerisinde gösterdiği dalgalanma
özelliği. Oynaklığı yüksek bir menkkul kıymetin fiyatında
hızlı değişim ve aşırı dalgalanma özellikleri görülür.
- Yabancı Hisse Senedi
- Yabancı ortaklıklarca bulundukları ülke mevzuatına uygun
olarak çıkarılan ve ortaklık hakkını temsil eden menkul
kıymetlerdir.
- Yabancı Ortaklık
- Türk Parasını Kıymetini Koruma mevzuatında tanımlanan
dışarıda yerleşik kişilerden ilgili ülke mevzuatına göre
yabancı sermaye piyasası araçlarını çıkaran ortaklıklar
ile yatırım ortaklıklarıdır.
- Yabancı Sermaye Piyasası Araçları
- Çıkarıldıkları ülke borsalarında alım satım konusu olan
ve Kurulca niteliği belirlenen menkul kıymetler ile hak
ve alacakları temsil eden diğer kağıtlardır.
- Yabancı Yatırım Fonu
- Kanun'da tanımlanan yatırım fonlarına benzer özellikleri
taşıdığı Kurul'ca kabul edilen, yurtdışında kurulmuş yatırım
fonlarıdır.
- Yapay Piyasa / Yapay Fiyat
- Bir veya birkaç üyenin, bir veya birden fazla seanslar
boyunca herhangi bir menkul kıymet için, sözkonusu menkul
kıymetin gerçek piyasa değerini yansıtmayacak şekilde fiyat
(yapay fiyat) teşekkül ettirecek şekilde sürekli olarak
önceki alım emrine göre daha yüksek fiyatlarda alım emirleri
veya sürekli olarak daha düşük fiyatlarda satım emirlerinin
borsaya iletilmesi ile oluşturmaya çalışılan piyasaya
yapay piyasa denir.
- Yatırım Danışmanlığı
- Müşterilere, sermaye piyasası araçları ile bunları ihraç
eden ortaklık ve kuruluşlar, şirket birleşme ve el değiştirmeleri,
şirketlerin finansman ihtiyacının karşılanması hakkında
ve benzeri konularda yönlendirici nitelikte yazılı veya
sözlü yorum ve yatırım tavsiyelerinde bulunulması faaliyetidir.
- Yatırım Fonu
- Halktan katılma belgeleri karşılığı toplanan paralarla,
belge sahipleri hesabına, riskin dağıtılması ve inançlı
mülkiyet ilkesine göre sermaye piyasası araçları ile ulusal
ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer
kıymetli madenlerden oluşan portföyü işletmek amacıyla
kurulan mal varlığıdır.
- Yatırım Fonu Katılma Belgesi
- Belge sahibinin kurucu ve saklayıcı kuruma karşı sahip
olduğu hakları taşıyan ve fona kaç pay ile katıldığını gösteren
kıymetli evraktır.
- Yatırım Ortaklıkları
- Sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda
veya borsa dışı organize piyasalarda işlem gören altın ve
diğer kıymetli madenler portföyü işletmek üzere anonim ortaklık
şeklinde ve kayıtlı sermaye esasına göre kurulan sermaye
piyasası kurumlarıdır.
- Yeniden Değerleme
- Ortaklıkların aktiflerinde kayıtlı bulunan ve amortismana
tabi maddi duran varlıklarının enflasyon sebebiyle elde
etme maliyeti ile piyasa değeri arasında oluşan farkın bilançoların
sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi amacıyla Maliye Bakanlığı
tarafından her yıl açıklanan oranlar dahilinde değerinin
yükseltilmesidir.
- Yeni Hisse Pazarı
- Hisse senetleri Borsa'da işlem gören şirketlerin sermaye
artırımlarının bir hesap dönemi içinde temettü ödemesinden
önce gerçekleşmesi durumunda, üzerinde geçmiş yıl temettü
kuponu bulunmayan "Yeni" hisse senetlerinin, temettünün
ödenmeye başladığı ilk güne kadar geçici süre ile işlem
gördüğü pazardır.
- Yeni Şirketler Pazarı
- Yeni kurulmuş olmakla birlikte büyüme potansiyeli taşıyan
ve hisse senetlerini Borsa'da veya Borsa dışında ilk kez
halka arz etmek suretiyle halka açılacak şirketlerin hisse
senetlerinin Borsa''a güven ve şeffaflık ortamında, organize
bir piyasada işlem görmesini sağlamak amacıyla kurulmuş
pazardır.
- Zaman Önceliği
- Hisse Senetleri Piyasası'nda, fiyat eşitliği halinde,
sisteme zaman açısından daha önce kaydedilen emirlerin öncelikli
olarak kaydedilmesi.
|
|
|
Günlük
Bülten 
Son
Haberler 
aracılığıyla
sağlanmaktadır. İMKB hisse ve endeks verileri, haberler, serbest piyasa ve uluslararası veriler en az 15 dk. gecikmelidir. 